Ngày 24/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 224/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số. Trong đó, Nghị định đã cụ thể hóa nhiều nội dung quan trọng về cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến, tạo cơ sở pháp lý để đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ công trên môi trường số.

Người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến trên môi trường số. Ảnh minh họa..

Điểm nổi bật của Nghị định là không chỉ hoàn thiện các quy định về cung cấp dịch vụ công trực tuyến mà còn bổ sung nhiều cơ chế mới như dịch vụ công trực tuyến chủ động, nguyên tắc tổ chức, cá nhân chỉ cung cấp thông tin một lần và tăng cường khai thác, tái sử dụng dữ liệu. Những quy định này cho thấy bước chuyển trong phương thức cung cấp dịch vụ công, từ việc tập trung số hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính sang chủ động cung cấp dịch vụ trên môi trường số, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm theo tinh thần của Luật Chuyển đổi số.

Dịch vụ công trực tuyến chuyển từ "thực hiện theo yêu cầu" sang chủ động phục vụ

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP là lần đầu tiên quy định về dịch vụ công trực tuyến chủ động. Theo quy định tại Điều 3, dịch vụ công trực tuyến chủ động là dịch vụ được cơ quan nhà nước cung cấp trên môi trường số trên cơ sở ứng dụng công nghệ số và khai thác hợp pháp dữ liệu sẵn có để chủ động phát hiện nhu cầu, sự kiện hoặc nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân; chủ động nhắc thực hiện, chuẩn bị hồ sơ, dự báo và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Để triển khai thống nhất, Điều 16 của Nghị định quy định 04 mức độ dịch vụ công trực tuyến chủ động, gồm:

Mức độ 1: Dịch vụ công trực tuyến chủ động nhắc thực hiện.

Mức độ 2: Dịch vụ công trực tuyến chủ động nhắc và chuẩn bị hồ sơ.

Mức độ 3: Dịch vụ công trực tuyến chủ động nhắc, chuẩn bị hồ sơ và khuyến nghị phương án dịch vụ.

Mức độ 4: Dịch vụ công trực tuyến chủ động nhắc, chuẩn bị hồ sơ, khuyến nghị phương án dịch vụ và tự động thực hiện.

Việc quy định 04 mức độ dịch vụ công trực tuyến chủ động tạo cơ sở để triển khai các mức độ cung cấp dịch vụ phù hợp với điều kiện về hạ tầng số, dữ liệu và mức độ sẵn sàng của từng dịch vụ công. Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để từng bước chuyển từ phương thức cơ quan nhà nước tiếp nhận, xử lý hồ sơ theo yêu cầu sang chủ động hỗ trợ, đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số.

Khai thác, tái sử dụng dữ liệu để cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Bên cạnh việc đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ công, Nghị định cũng dành nhiều quy định nhằm phát huy giá trị của dữ liệu trong giải quyết thủ tục hành chính. Một trong những nội dung nổi bật là nguyên tắc tổ chức, cá nhân chỉ cung cấp thông tin một lần khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Theo Điều 15 của Nghị định, hệ thống cung cấp dịch vụ công trực tuyến phải kết nối, khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu dùng chung và các nguồn dữ liệu hợp pháp khác để tự động điền thông tin vào biểu mẫu điện tử, cắt giảm thành phần hồ sơ và hạn chế việc yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại những thông tin, dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể khai thác được theo quy định.

Việc tăng cường kết nối, khai thác và tái sử dụng dữ liệu không chỉ góp phần cắt giảm giấy tờ, thành phần hồ sơ mà còn tạo điều kiện để các cơ quan nhà nước nâng cao chất lượng phục vụ trên môi trường số. Đây cũng là cơ sở để thực hiện hiệu quả nguyên tắc "tổ chức, cá nhân chỉ cung cấp thông tin một lần", giảm việc phải kê khai, cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể khai thác được theo quy định.

Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm trong cung cấp dịch vụ công trực tuyến

Không chỉ bổ sung các quy định về công nghệ và dữ liệu, Nghị định số 224/2026/NĐ-CP còn xác lập các nguyên tắc trong cung cấp dịch vụ công trực tuyến chủ động. Điều 17 của Nghị định quy định việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến chủ động phải lấy tổ chức, cá nhân làm trung tâm; đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong quá trình sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Cùng với đó, việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến chủ động phải bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng mục đích, đúng quy định của pháp luật; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân; đồng thời tôn trọng quyền lựa chọn, quyền từ chối sử dụng dịch vụ công trực tuyến chủ động của tổ chức, cá nhân trong các trường hợp theo quy định.

Các nguyên tắc này là cơ sở để việc triển khai dịch vụ công trực tuyến chủ động được thực hiện thống nhất, bảo đảm vừa phát huy hiệu quả của chuyển đổi số, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong quá trình sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Với nhiều quy định mới về cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến, Nghị định số 224/2026/NĐ-CP đã hoàn thiện cơ sở pháp lý để triển khai các quy định của Luật Chuyển đổi số về dịch vụ công trên môi trường số. Đây là cơ sở để các cơ quan, tổ chức triển khai thống nhất việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến theo các quy định mới của Nghị định./.