Trong bối cảnh thế giới tiếp tục có nhiều biến động phức tạp, khó lường, các thách thức về an ninh lương thực, an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, thiên tai và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng gia tăng, vai trò của dự trữ quốc gia đang được nhìn nhận không chỉ là nguồn lực dự phòng phục vụ ứng phó với các tình huống đột xuất, cấp bách mà còn là một công cụ quan trọng góp phần bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao khả năng tự chủ của nền kinh tế. Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15 với nhiều nội dung đổi mới quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng và phát triển nền dự trữ quốc gia phù hợp với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh đó, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của ngành Dự trữ Nhà nước nhằm bảo đảm đưa các chủ trương, chính sách mới vào cuộc sống, đồng thời tạo nền tảng pháp lý cho quá trình hiện đại hóa lĩnh vực dự trữ quốc gia.

Dấu ấn nổi bật trong công tác hoàn thiện thể chế 6 tháng đầu năm 2026

Ngay từ đầu năm 2026, Cục Dự trữ Nhà nước đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ xây dựng thể chế theo chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và Bộ Tài chính. Với khối lượng công việc lớn, nhiều nội dung mới và có tính chất phức tạp, công tác xây dựng chính sách đã được triển khai với tinh thần chủ động, khẩn trương và trách nhiệm cao.

Một trong những kết quả nổi bật là việc tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Dự trữ quốc gia năm 2025, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương chủ động triển khai các nhiệm vụ được giao. Đồng thời, Cục Dự trữ Nhà nước đã tập trung nghiên cứu, xây dựng các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật, bảo đảm đồng bộ với các quy định mới và đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

Trong quá trình xây dựng chính sách, Cục Dự trữ Nhà nước đã chủ động tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm chuyên đề, lấy ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước, chuyên gia và các đơn vị liên quan nhằm đánh giá tác động, tiếp thu ý kiến thực tiễn và hoàn thiện chính sách theo hướng khả thi, hiệu quả. Đây cũng là một trong những điểm nổi bật trong công tác xây dựng thể chế thời gian qua, thể hiện cách tiếp cận ngày càng khoa học, thực tiễn và chú trọng chất lượng chính sách.

Cục Dự trữ Nhà nước đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề nhằm nghiên cứu, tham vấn và hoàn thiện cơ chế, chính sách về dự trữ quốc gia (Ảnh: Tư liệu).

Bên cạnh đó, công tác nghiên cứu, xây dựng Chiến lược phát triển dự trữ quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng được triển khai khẩn trương nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng mới của Đảng và Nhà nước, đồng thời tạo cơ sở hoạch định các mục tiêu phát triển dài hạn cho lĩnh vực dự trữ quốc gia.

Đặc biệt, ngày 18/6/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 68/2026/TT-BTC quy định về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực dự trữ quốc gia. Đây là một trong những dấu mốc quan trọng trong công tác hoàn thiện thể chế của ngành Dự trữ Nhà nước, góp phần tạo lập hành lang pháp lý cho quá trình chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động dự trữ quốc gia trong thời gian tới.

Quá trình nghiên cứu, lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị và chuyên gia đã góp phần hoàn thiện nội dung để Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 68/2026/TT-BTC ngày 18/6/2026 theo tiến độ đề ra (Ảnh: Tư liệu).

Song song với công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Cục Dự trữ Nhà nước cũng tập trung hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý nội ngành, rà soát, sửa đổi và ban hành nhiều quy chế, quy trình quản lý phục vụ công tác điều hành, quản trị nội bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và phát triển nguồn nhân lực. Qua đó từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống.

Từ tư duy dự trữ truyền thống đến tư duy dự trữ chiến lược

Một trong những nội dung có ý nghĩa đột phá của Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 là việc đặt nền móng cho hình thành cơ chế dự trữ chiến lược. Đây không chỉ là sự bổ sung về mặt pháp luật mà còn phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý và phát triển lĩnh vực dự trữ quốc gia.

Trong điều kiện trước đây, dự trữ quốc gia chủ yếu tập trung phục vụ công tác cứu trợ, hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và xử lý các tình huống cấp bách phát sinh. Tuy nhiên, trước những biến động ngày càng phức tạp của môi trường quốc tế và yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, dự trữ quốc gia cần được tiếp cận theo hướng rộng hơn, gắn với các mục tiêu chiến lược của đất nước.

Chính vì vậy, trong quá trình hoàn thiện thể chế thời gian qua, ngành Dự trữ Nhà nước đã tập trung nghiên cứu các chính sách nhằm từng bước cụ thể hóa chủ trương xây dựng dự trữ chiến lược quốc gia. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động lớn, bảo đảm các cân đối quan trọng của nền kinh tế và góp phần thực hiện mục tiêu tự chủ chiến lược quốc gia trong giai đoạn mới.

Đồng thời, việc nghiên cứu hoàn thiện chính sách cũng hướng tới cơ cấu lại danh mục hàng dự trữ quốc gia theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, phòng thủ dân sự, an sinh xã hội, an ninh năng lượng và các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Nhiều ý kiến từ các bộ, ngành đã được tiếp thu trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, đặc biệt là về xây dựng danh mục hàng dự trữ quốc gia, dự trữ chiến lược đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới (Ảnh: Tư liệu).

Chuyển đổi số trở thành động lực đổi mới hoạt động dự trữ quốc gia

Bên cạnh việc hoàn thiện các chính sách cốt lõi về dự trữ quốc gia, 6 tháng đầu năm 2026 cũng ghi nhận những bước tiến quan trọng trong việc xây dựng nền tảng pháp lý cho chuyển đổi số của ngành Dự trữ Nhà nước.

Trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành nguồn lực quan trọng của nền kinh tế số, việc xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia không chỉ nhằm phục vụ yêu cầu quản lý mà còn tạo tiền đề để đổi mới toàn diện phương thức điều hành, quản trị và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Thông tư số 68/2026/TT-BTC đã tạo lập khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ cho việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực dự trữ quốc gia. Các quy định mới góp phần thúc đẩy cơ giới hóa, tự động hóa, số hóa quy trình nghiệp vụ; xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, thống nhất; tăng cường khả năng giám sát, kết nối và khai thác thông tin phục vụ công tác quản lý.

Thông tư số 68/2026/TT-BTC đánh dấu bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa hoạt động dự trữ quốc gia.

Đây là bước chuyển quan trọng từ phương thức quản lý truyền thống sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Kiến tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của ngành Dự trữ Nhà nước

Nhìn lại 6 tháng đầu năm 2026 có thể thấy công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế của ngành Dự trữ Nhà nước đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo nền tảng cho việc triển khai Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 và định hình hướng phát triển của lĩnh vực dự trữ quốc gia trong thời gian tới.

Từ việc xây dựng các chính sách lớn về dự trữ chiến lược, hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật, thúc đẩy chuyển đổi số đến nghiên cứu xây dựng chiến lược phát triển dài hạn của ngành, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là nâng cao năng lực dự trữ quốc gia, phát huy hiệu quả nguồn lực dự phòng chiến lược của Nhà nước và tăng cường khả năng ứng phó trước những biến động trong tương lai.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược quốc gia, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế sẽ tiếp tục là động lực quan trọng để xây dựng nền dự trữ quốc gia hiện đại, hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi tình huống./.